Microplastics en keukengerei: wat weten we eigenlijk?

Microplastics worden gevonden in het milieu, voedsel en drinkwater. Ook in de keuken kunnen bepaalde materialen en handelingen bijdragen aan blootstelling. Tegelijk is het belangrijk om onderscheid te maken tussen wat onderzoek al laat zien en wat nog onzeker is. In deze gids zetten we de huidige kennis zonder onnodige angst op een rij.

Wat zijn microplastics?

Microplastics zijn kleine plasticdeeltjes van ongeveer 1 micrometer tot 5 millimeter. Nog kleinere plasticdeeltjes worden nanoplastics genoemd. Volgens de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) zijn micro- en nanoplastics aangetroffen in het milieu en in verschillende voedingsmiddelen en dranken.

Kunnen microplastics in ons eten terechtkomen?

Ja. Microplastics kunnen via verschillende bronnen in voedsel terechtkomen. Dat kan al vóórdat voedsel onze keuken bereikt, maar onderzoek laat ook zien dat voedselbereiding, opslag en bepaalde keukenmaterialen aanvullende bronnen kunnen zijn. Het gaat dus niet om één enkele oorzaak.

Kan plastic keukengerei microplastics afgeven?

Sommige plastic keukenmaterialen kunnen onder bepaalde gebruiksomstandigheden microplasticdeeltjes afgeven. Een studie uit 2024 testte nieuwe en gebruikte plastic en PTFE-bevattende keukenmaterialen tijdens verschillende stappen van voedselbereiding. In die proef nam de hoeveelheid gemeten microplastics in het voedselmodel significant toe bij gebruik van de plastic materialen. De onderzochte niet-plastic materialen veroorzaakten in die specifieke proef geen significante toename.

Dat resultaat betekent niet dat ieder plastic keukenproduct bij ieder gebruik dezelfde hoeveelheid deeltjes afgeeft. Materiaalsoort, slijtage, mechanische belasting, temperatuur en de manier van gebruiken kunnen invloed hebben op de afgifte.

Welke keukenprocessen kunnen een rol spelen?

Een wetenschappelijke review uit 2024 beschrijft verschillende mogelijke bronnen in de thuiskeuken, waaronder keukengerei, snijplanken, voedselopslag, kookmaterialen en reinigingsprocessen. Mechanische slijtage, beschadiging en warmte kunnen bij bepaalde plastic materialen bijdragen aan het vrijkomen van deeltjes.

Zijn microplastics schadelijk voor de gezondheid?

Op dit moment kan daar nog geen eenvoudige algemene conclusie over worden getrokken. EFSA geeft aan dat de kennis over blootstellingsniveaus via voeding en de mogelijke effecten op de menselijke gezondheid nog beperkt is. EFSA werkt daarom aan een nieuwe wetenschappelijke beoordeling van de potentiële risico's van microplastics in voedsel, water en lucht.

Recente studies bij mensen rapporteren associaties tussen blootstelling aan microplastics en bepaalde biologische markers, maar zulke verbanden bewijzen nog geen oorzaak en gevolg. Verschillen in meetmethoden en onderzoeksopzet maken het bovendien lastig om brede gezondheidsconclusies te trekken.

Moet je plastic keukengerei daarom vermijden?

Het huidige bewijs ondersteunt geen simpele boodschap dat al het plastic keukengerei gevaarlijk is. Plastic bestaat uit verschillende polymeren en producten worden op verschillende manieren gebruikt. Wie persoonlijk liever minder plastic onderdelen in zijn keukengerei gebruikt, kan wel kiezen voor alternatieve materialen zonder daar een onbewezen gezondheidsbelofte aan te koppelen.

Is houten keukengerei een alternatief voor plastic?

Ja, volledig houten lepels en spatels zijn een materiaalalternatief voor keukengerei met plastic onderdelen. Dat betekent niet automatisch dat hout een medisch of gezondheidsvoordeel heeft. Het is in de eerste plaats een keuze voor een ander materiaal, met een andere uitstraling en andere onderhoudseigenschappen.

De 8-delige teakhouten keukengerei set van Littlemonky bestaat volledig uit hout en bevat geen plastic onderdelen.

Hout versus plastic: wat weten we wel?

We weten dat sommige plastic keukenmaterialen onder bepaalde omstandigheden deeltjes kunnen afgeven. We weten ook dat microplastics via veel verschillende routes in onze leefomgeving en voeding voorkomen. Wat nog niet volledig duidelijk is, is hoeveel verschillende bronnen precies bijdragen aan de totale menselijke blootstelling en wat specifieke blootstellingsniveaus op lange termijn voor de gezondheid betekenen.

Voor een praktische materiaalvergelijking lees je Houten of plastic keukengerei: wat zijn de verschillen?.

Veelgestelde vragen over microplastics en keukengerei

Komen microplastics voor in voedsel?

Ja. EFSA meldt dat microplastics in verschillende voedingsmiddelen en dranken zijn aangetroffen. De precieze blootstelling en mogelijke gezondheidseffecten worden nog onderzocht.

Kunnen plastic spatels microplastics afgeven?

Sommige onderzoeken laten zien dat plastic keukenmaterialen bij gebruik deeltjes kunnen afgeven. De hoeveelheid kan afhangen van onder andere het materiaal, slijtage, temperatuur en mechanische belasting. Dat kan niet zonder meer naar iedere plastic spatel worden vertaald.

Zijn microplastics bewezen schadelijk voor mensen?

Er zijn aanwijzingen en associaties die verder onderzoek rechtvaardigen, maar voor veel gezondheidseffecten is een causaal verband bij mensen nog niet vastgesteld. EFSA geeft aan dat er nog belangrijke kennishiaten bestaan.

Is houten keukengerei microplasticvrij?

Een product dat volledig uit hout bestaat bevat zelf geen plastic onderdelen. Controleer wel altijd het specifieke product, omdat houten keukengerei soms gecombineerd kan zijn met kunststof, coatings of andere materialen.

Wat kan ik doen als ik liever minder plastic keukengerei gebruik?

Je kunt voor bepaalde toepassingen kiezen voor producten van hout, metaal, glas of andere niet-plastic materialen. Kies vooral materialen die geschikt zijn voor de toepassing en volg de onderhoudsinstructies van het product.

Een bewuste materiaalkeuze, zonder angst

Bij Littlemonky zien we hout niet als reden om bang te zijn voor andere materialen. We kiezen voor hout omdat we houden van het materiaal, de natuurlijke uitstraling en de mogelijkheid om volledig houten keukenproducten te maken. Hout in je keuken? Natuurlijk.

Meer weten over houtsoorten? Lees Houten keukengerei: welke houtsoort kies je? of bekijk ons assortiment houten keukengerei.

Bronnen